Rregulloret e Dronëve në Mbretërinë e Bashkuar

Autoriteti Kompetent

Operacionet e dronëve në Mbretërinë e Bashkuar rregullohen nga CAA (Civil Aviation Authority), rregullatori i pavarur i aviacionit të Mbretërisë së Bashkuar. Pas Brexit-it, Mbretëria e Bashkuar nuk merr më pjesë në kornizën e përbashkët EASA. CAA ka zhvilluar dhe mirëmban një regjim rregullator specifik për Mbretërinë e Bashkuar që ndryshon nga Rregullorja e BE-së (EU) 2019/947, megjithëse ndan disa ngjashmëri strukturore. Legjislacioni kryesor është Air Navigation Order 2016 (ANO) siç ndryshohet, i plotësuar me rregulloret specifike të dronëve të Mbretërisë së Bashkuar të prezantuara gradualisht që nga viti 2019.

Regjistrimi dhe Shënjimi

Mbretëria e Bashkuar operon me një sistem regjistrimi me dy komponentë, i dallueshëm nga modeli i regjistrimit të vetëm të operatorit i përdorur në BE:

• Operator ID: Kërkohet për këdo që zotëron dron me peshë 250 g ose më shumë, ose çdo dron me kamera pavarësisht nga pesha. Operator ID duhet të bashkangjiset në çdo dron që operon. Regjistrimi kushton një tarifë të vogël vjetore (aktualisht £10.33/vit) dhe merret nëpërmjet portalit online të CAA në dronesafe.uk.
• Flyer ID: Kërkohet për këdo që fluturon personalisht dron me peshë 250 g ose më shumë. Marrja e Flyer ID kërkon kalimin e një testi falas teorik online që mbulon rregullat e hapësirës ajrore, sigurinë dhe privatësinë. Si Operator ID ashtu edhe Flyer ID mund të mbahen nga i njëjti individ.

Ky sistem me dy ID nuk ka ekuivalent të drejtpërdrejtë në kornizën EU/EASA dhe është unik për Mbretërinë e Bashkuar.

Çertifikatat e Pilotëve në Distancë

CAA e Mbretërisë së Bashkuar ka vendosur nivelet e veta të kompetencës, të cilat nuk korrespondojnë drejtpërdrejt me kategoritë Open/Specific/Certified të EASA:

• Flyer ID (bazik): Test falas online për operacionet rekreative dhe komerciale me rrezik të ulët. Mbulon ekuivalentin e kërkesave të kategorisë Open EASA.
• General Visual Line of Sight Certificate (GVC): Kualifikimi kryesor profesional për operacionet komerciale VLOS, gjerësisht ekuivalent me hyrjen e kategorisë Specifike EASA. Dorëzohet nga Entitetet Kombëtare të Kualifikuara (NQE) të aprovuara nga CAA. Kërkon provim teorik dhe vlerësim praktik të fluturimit.
• OSC (Operational Safety Case): Ekuivalenti britanik i procesit SORA të EASA. Operatorët që kërkojnë të kryejnë operacione me rrezik më të lartë ose jostandarde duhet të paraqesin OSC te CAA. Metodologjia UK SORA bazohet në kornizën JARUS SORA (e njëjta bazë si versioni i BE-së) por me përshtatshmëri specifike për Mbretërinë e Bashkuar, klasifikime të hapësirës ajrore dhe të dhëna të densitetit të popullsisë.

Kategoritë e Operacioneve

Mbretëria e Bashkuar nuk përdor sistemin e shënjimit të klasit C0–C6 të EASA. Dronët trashëgues të tregut britanik kategorizohen nën një kornizë tranzitore, dhe dronët "me shënjim CE" të BE-së nuk plotësojnë automatikisht kërkesat britanike.

Zonat e Kufizuara dhe Burimet Zyrtare

Aplikacioni Drone Assist (i zhvilluar nga NATS, ofruesi i shërbimeve të navigacionit ajror i Mbretërisë së Bashkuar, në partneritet me CAA) është mjeti kryesor i ndërgjegjësimit situacional për pilotët e dronëve britanikë. Shfaq:

• Kufijtë e hapësirës ajrore të kontrolluar (CTR-të, ATZ-të, TMA-t).
• Zonat e Kufizimit të Fluturimit (FRZ) rreth aeroporteve (rreze 5 km) dhe vendeve të tjera të mbrojtura.
• Zonat e rrezikut, hapësirën ajrore ushtarake dhe kufizimet e përkohshme (TFR).
• Shtresa këshillimore me kod ngjyrash për zonat me rrezik më të ulët.

Burime shtesë përfshijnë hartën NOTAM të CAA dhe mjetin AirSpace Explorer për planifikimin para fluturimit.

Specifikat Kombëtare

Korniza britanike ndryshon nga EASA në disa mënyra të rëndësishme:

• Pa njohje EASA: Licencat britanike (Flyer ID, GVC) nuk njihen në shtetet anëtare të BE-së, dhe kompetencës së pilotëve në distancë të BE-së nuk plotëson automatikisht kërkesat britanike. Pilotët që operojnë ndër kufij duhet të marrin të dy setet e kredencialeve.
• Zonat e Kufizimit të Fluturimit (FRZ): Mbretëria e Bashkuar zbaton një FRZ të detyrueshëm 5 km rreth shumicës së aerodromeve të licencuara (duke përfshirë aerodromet e vogla GA), e cila është më e gjerë se modeli i përjashtimit të aeroportit të EASA. Depërtimi në FRZ pa autorizim është vepër penale sipas ANO.
• Shënjimi CE kundrejt UKCA: Pas Brexit-it, Mbretëria e Bashkuar ka regjimin e vet të shënjimit të sigurisë së produktit (UKCA). Dronët e shitura për tregun britanik pritet të mbajnë shënjimin UKCA, megjithëse marrëveshjet tranzitore kanë lejuar produktet me shënjim CE të qëndrojnë në shitje për një periudhë.
• Skocia, Uellsi dhe Irlanda e Veriut: Rregulloret CAA zbatohen në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar, por kufizimet e tokës së autoriteteve lokale (p.sh. National Trust, Crown Estate, Parqet Kombëtare) shtojnë shtresa shtesë kërkesash miratimi që ndryshojnë sipas rajonit të devolvuar.
• Privatësia: GDPR britanik (i mbajtur në të drejtën britanike pas Brexit-it) dhe Akti i Mbrojtjes së të Dhënave 2018 vazhdojnë të zbatohen për mbledhjen e të dhënave me dronë. ICO (Information Commissioner's Office) ka publikuar udhëzime specifike për operacionet e dronëve, duke theksuar minimizimin e të dhënave dhe kufizimin e qëllimit.
• Aplikacioni Drone Assist mbetet njëri nga mjetet më miqësorë të ndërgjegjësimit të hapësirës ajrore në Evropë, dhe adoptimi i gjerë i tij do të thotë se pilotët rekreativë britanikë kanë generalisht akses të fortë ndërgjegjësimi situacional krahasuar me shumë homologë të BE-së.