Vlerësimi SORA 2.5: llogaritja sipas tekstit, hap pas hapi

Një SORA provohet, nuk plotësohet

Në kategorinë specifike, jashtë një skenari standard, operatori kërkon një autorizim. Për ta marrë, ai vlerëson rrezikun e operacionit të tij me SORA, një metodë e publikuar nga JARUS. Autoriteti nuk gjykon vullnetin e mirë: ai verifikon çdo nivel të zgjedhur, tabelë për tabelë.

Që nga 30 shtatori 2025, EASA zbaton SORA 2.5 si mjet i pranueshëm përputhshmërie me nenin 11 të Rregullores (BE) 2019/947. SORA 2.0 mbetet në fuqi gjatë periudhës kalimtare, me një emër tjetër (AMC1bis). Të dy versionet nuk japin të njëjtin rezultat.

Një ndryshim që matet

Le të marrim një dron më të vogël se një metër, brenda fushëpamjes, mbi një qytet, në 120 m, në hapësirë ajrore të klasës G, me dy masa zbutëse të përzgjedhura. Metoda e vjetër e thjeshtuar e Waypoint360 jepte SAIL I. SORA 2.5 jep SAIL IV. Tre nivele diferencë: ky është ndryshimi mes një operacioni që autorizohet lehtë dhe një operacioni që kërkon prova të forta.

Pikërisht ky konstatim na shtyu ta rindërtojmë llogaritjen duke u nisur nga teksti, tabelë për tabelë.

Dhjetë hapat, sipas renditjes së tekstit

Ekrani dhe PDF-ja ndjekin hapat e SORA 2.5, me të njëjtën renditje:

1. Përshkrimi i operacionit: vëllimet, zona tampon, zona fqinje.
2. Rreziku i brendshëm në tokë: dimensioni karakteristik dhe shpejtësia maksimale e mjetit ajror, të kryqëzuara me dendësinë e popullsisë që mbifluturohet.
3. Zbutja e rrezikut në tokë: M1(A) strehim, M1(B) kufizime operacionale, M1(C) vëzhgim nga toka, M2 efektet e goditjes, secila sipas qëndrueshmërisë së saj.
4. Rreziku fillestar në ajër: pema e vendimeve e tekstit (hapësirë ajrore atipike, aerodrom, lartësi, klasë e hapësirës ajrore, zonë urbane).
5. Rreziku i mbetur në ajër, kur një ulje është e justifikuar.
6. Kërkesat taktike (TMPR), sipas ARC-së së mbetur; fluturimi brenda fushëpamjes zë vendin e tyre.
7. Niveli SAIL, i lexuar në tabelën që kryqëzon rrezikun në tokë me rrezikun në ajër.
8. Kufizimi i zonës: zona fqinje, grumbullime njerëzish në më pak se një kilometër, qëndrueshmëria e kërkuar.
9. Objektivat e sigurisë: 17 OSO-t e SORA 2.5, secili me qëndrueshmërinë që kërkon SAIL-i juaj.
10. Dosja e sigurisë, e përgatitur nga hapat e mëparshëm.

Këtyre u shtohet plani i reagimit ndaj emergjencave (ERP). Që nga SORA 2.5, ai nuk e ul më rrezikun në tokë: është pjesë e asaj që operatori provon.

Çdo shifër citon paragrafin e vet

Çdo hap në ekran dhe çdo seksion i PDF-së mbajnë të njëjtën referencë: «Hapi 2, rreziku i brendshëm në tokë, SORA 2.5 §4.2, tabela 2». Autoriteti, ose vetë ju, e verifikoni një shifër deri në paragraf. Në rishikimin e ardhshëm të tekstit, dihet gjithashtu cili hap duhet rishikuar.

Motori i llogaritjes, ekrani dhe PDF-ja lexojnë të njëjtën listë hapash. Asnjëri prej të treve nuk shkruan listën e vet, prandaj nuk mund të kundërshtojnë njëri-tjetrin.

Një llogaritje pa IA

Rreziku në tokë, rreziku në ajër, SAIL-i, kufizimi i zonës dhe qëndrueshmëria e çdo OSO-je llogariten nga funksione që lexojnë tabelat e tekstit. Testet i riprodhojnë këto tabela të plota: çdo kuti të tabelës së rrezikut në tokë, çdo kuti të tabelës SAIL, çdo degë të pemës së rrezikut në ajër.

IA propozon vetëm pjesët e shkruara: përshkrimin e operacionit dhe planin e emergjencës. Ajo nuk vendos asnjë nivel.

Botimi i EASA-s ose ai i JARUS-it

Tabelat janë identike në të dy tekstet. Megjithatë, EASA ka sjellë disa ndryshime, dy prej të cilave ndryshojnë një llogaritje:

• rregulli i 250 g, që i jep rrezikun më të ulët në tokë një mjeti ajror prej 250 g ose më pak që fluturon me jo më shumë se 25 m/s, nuk vlen mbi një grumbullim njerëzish;
• OSO #04 (projektim sipas një standardi të aftësisë ajrore) kërkon qëndrueshmëri më të lartë që nga SAIL IV.

Botimi i EASA-s ofrohet si parazgjedhje. Mund të zgjidhni atë të JARUS-it, për shembull për një autoritet jashtë Bashkimit.

Dendësia e popullsisë, me futje të udhëhequr

Dendësia e popullsisë që mbifluturohet është e dhëna më e vështirë për t'u përcaktuar. Zgjidhni përshkrimin më të afërt (e largët, pak e populluar, rurale, rezidenciale, urbane, shumë e dendur), pastaj rregulloni vlerën nëse keni një hartë të popullsisë. Dimensioni dhe shpejtësia merren nga fleta e dronit, kur ajo i përmban.

Çfarë nuk është ende në dispozicion

• Kriteret e hollësishme të shtojcës E, OSO për OSO.
• PDRA-të: EASA ende nuk i ka përshtatur me SORA 2.5.
• Dendësia e popullsisë e lexuar drejtpërdrejt nga një hartë zyrtare.

Burimet

• Easy Access Rules for Unmanned Aircraft Systems, EASA: AMC1 i nenit 11 (SORA 2.5) dhe AMC1bis i nenit 11 (SORA 2.0).
• Vendimi ED 2025/018/R, EASA, 15 shtator 2025, dhe shënimi i tij shpjegues.
• JARUS, SORA 2.5, dokumenti JAR_doc_25 dhe shtojcat e tij, në jarus-rpas.org, rubrika Publications.
• Rregullorja zbatuese (BE) 2019/947, neni 11.